Depressie: Vraag en Antwoord

Bron: www.bndestem.nl

Hoe is het mogelijk dat depressie zo’n groeiend probleem is in welvarende landen? Die vraag stelt prof. dr. Trudy Dehue, psycholoog, filosoof en hoogleraar wetenschapsgeschiedenis en wetenschapsfilosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Ze schreef een boek over de westerse depressiegolf. “Als het zo is dat toegenomen welvaart, vrede en meer persoonlijke vrijheid steeds meer depressieve mensen opleveren, dan kan je blijkbaar wel ophouden vrede en welvaart na te streven.”

De overheid voert dure reclamecampagnes om de ‘volksziekte’ depressie preventief te bestrijden. En de cijfers lijken spectaculair. Een miljoen Nederlanders slikt een pil als Prozac of Seroxat tegen somberheid of angst. Dat aantal is in enkele jaren meer dan verdubbeld. Vorig jaar schreven dokters en psychiaters 6,3 miljoen keer antidepressiva voor aan hun patiënten.

“Er zijn mensen die zó depressief zijn, dat ze niet meer kunnen leven”, erkent Dehue. “Maar vreemd genoeg is er een sterk groeiende groep mensen met lichtere depressieve klachten. Vaak wordt gezegd dat zij zich aanstellen, maar ik betoog dat veel mensen juist hard aan zichzelf aan werken. Ze doen dus precies wat de maatschappij van ze vraagt. Mijn verklaring voor de depressie-epidemie is dat het woord depressie er een andere betekenis bij heeft gekregen. Het staat nu voor ‘niet weerbaar’, ‘niet succesvol genoeg’. Er lijkt wel een verbod te rusten op somberheid, in de zin van te weinig ondernemingslust.”

De trend heeft alles te maken met de opkomst van de concurrentiemaatschappij, meent Dehue. “In plaats van een sociale samenleving worden we allemaal individuen die zichzelf als voornaamste project hebben. Van de maakbare samenleving naar het maakbare individu. De depressie-industrie zegt dat je je innerlijk steeds moet verfraaien. We mogen geen scheve tanden meer hebben, maar ook geen scheve geest.”

De verantwoordelijkheid voor ‘geluk’ wordt steeds meer bij mensen zelf gelegd, in plaats van bij de maatschappij, God of de natuur. “Het is unfair dan te zeggen dat mensen die aan depressiebestrijding doen kleinzerige zeurpieten zijn. Al die mensen die hun depressie proberen te verdrijven door te joggen, naar yoga te gaan of antidepressiva te slikken. Met de preventiecampagnes legt ook de overheid de verantwoordelijkheid voor onze stemming bij onszelf in plaats van de omstandigheden. Alsof iemand er zelf wat aan kan doen dat hij veertig uur per week geestdodend werk doet en zich daar niet zo prettig bij voelt.”

De trend is zorgelijk meent Dehue. Want in hun streven naar een beter gevoel, grijpen mensen steeds meer naar pillen. De farmaceutische industrie stimuleert dat met prachtige reclamecampagnes, gesteund door wetenschappers van naam, zoals ze in haar boek laat zien. Terwijl uit degelijk wetenschappelijk onderzoek blijkt dat die antidepressiva meestal niet werken. “Sterker nog, de medicijnen hebben vaak een gruwelijk effect. Ze veroorzaken soms zelfs depressies, tot aan zelfmoorden toe. Bij het begin van het gebruik, maar ook bij het afbouwen, kun je goed ziek worden.”

Mensen gaan massaal naar de psycholoog of psychiater. “Sommige mensen vinden dat leuk, aan jezelf werken. Maar er zijn er ook die niet aan alle verwachtingen kunnen voldoen. Die niet zo weerbaar zijn, niet zo actief. Die het maximale niet uit hun mogelijkheden weten te halen.”

Dehue ziet het als gevolg van de te ver doorgevoerde liberale marktmaatschappij. “Ik pleit voor een samenleving met meer sociale rechtvaardigheid. Al die campagnes voor gezondheidspreventie richten zich op dezelfde groep in de samenleving. Mensen die roken, te dik zijn, chips etend achter de tv hangen. Zij krijgen nu de schuld van een verkeerde leefstijl. Terwijl dat ook samenhangt met een lager inkomen en een lagere opleiding.

“Uiteraard is het goed als het leven van deze mensen verbetert. Maar dat hoeft niet per se door individuele depressiebestrijding. Vroeger had je maatschappelijk werk. Nu werkt iedereen vooral aan zichzelf. Je kunt misschien beter een actiegroep oprichten om bijvoorbeeld de wijk te verbeteren.”

Trudy Dehue: De depressie-epidemie - Over de plicht het lot in eigen hand te nemen. Uitgeverij Augustus, 336 pagina’s, 24,90 euro.

28-07-2008 Depressie tijdens en na de zwangerschap
Bron: www.gezondheidsnet.nl

Pre- en postnatale depressie
Terwijl je op de beroemde roze wolk zou moeten zitten, voel je je neerslachtig tijdens je zwangerschap. En de babyblues net na je bevalling houden wel érg lang aan. Kun je last hebben van een depressie? Pre- en postnatale depressies: hier lees je er meer over.

Depressie tijdens en na de zwangerschap
Een postnatale depressie. Je hebt er vast wel eens wat over gehoord. Zo’n 10 procent van alle jonge moeders in Nederland krijgt er last van. In plaats van blij met hun nieuwe baby voelen ze zich somber en lusteloos. Van hun kindje kunnen ze niet genieten. Ze zijn prikkelbaar, huilen veel en hebben slaapproblemen.

Verschil met babyblues
Typisch een geval van babyblues, zeg je? Het klopt inderdaad dat vrijwel alle vrouwen last krijgen van huildagen - kraamtranen - in de eerste week na de bevalling.

Logisch, want er verandert nogal wat in hun leven en lichaam. Dat kan behoorlijk overweldigend zijn. Maar die babyblues verdwijnen alweer snel. Bij een postnatale depressie ligt dat anders. De negatieve gevoelens gaan niet weg, ze worden juist erger.

Schuldgevoel
Een postnatale depressie, ook wel een postpartum depressie genoemd, duurt meestal zo’n vier tot zes maanden. Tijdens die periode voelen veel vrouwen zich schuldig. Want ze zijn bang dat ze hun kind iets aan zullen doen en hebben geen zin om hem te knuffelen.

Ze zijn alleen maar doodmoe en voelen zich geen moeder. Dat zijn geen dingen waarover je gemakkelijk praat. Het moederschap hoort toch fijn te zijn? Juist omdat ze niet over hun problemen praten, denken deze moeders dat ze de enigen zijn die zich zo voelen.

Oorzaak en oplossing
Dé oorzaak voor postnatale depressies is trouwens nooit gevonden. Meestal zijn er verschillende dingen aan de hand. Sommige vrouwen kunnen niet goed tegen de sterke hormoonwisselingen in hun lichaam, waar je nou eenmaal last van hebt door de zwangerschap.Anderen hebben te hoog gespannen verwachtingen over het moederschap. Ook extreme stress, een moeilijke zwangerschap of bevalling, een slecht werkende schildklier, onverwerkt verdriet uit het verleden en een minder enthousiaste partner zijn risicofactoren.

Minstens zo belangrijk als de oorzaak van de depressie is natuurlijk de oplossing. Goed nieuws: postnatale depressies zijn over het algemeen goed te behandelen. Zo’n behandeling kan bestaan uit gesprekstherapie, maar ook uit medicijnen zoals hormoonpreparaten.

Vaak worden er antidepressiva voorgeschreven. Die beïnvloeden de stoffen in het lichaam die verantwoordelijk zijn voor stemmingen. Na een tot anderhalve maand is het effect van zulke medicijnen voelbaar. Eventueel kan het geven van borstvoeding gewoon doorgaan: de arts schrijft dan medicijnen voor die veilig zijn voor de baby.

Prenatale depressie
Terwijl je over postnatale depressies best vaak hoort, zijn prenatale depressies veel minder bekend. Daarbij gaat het om vrouwen die zich tijdens de zwangerschap depressief voelen. Een op de twintig aanstaande moeders zou hier last van hebben.

Als je je de eerste drie maanden van de zwangerschap emotioneel labiel, moe en onzeker voelt, ben je nog niet meteen depressief. De meeste vrouwen hebben hier in deze periode last van, onder invloed van de hormonen.

Bij een prenatale depressie zijn de klachten heviger en houden ze niet op na de eerste maanden. De symptomen zijn vergelijkbaar met die van een postnatale depressie: permanente vermoeidheid, concentratieproblemen, somberheid, angst om rare dingen te gaan doen, de baby niet meer willen en paniekaanvallen.Hulp belangrijk
Het is belangrijk om hulp te zoeken. Want de depressie - met het bijbehorende slaaptekort, het eventuele gebrek aan eetlust, enzovoorts - kan gevolgen hebben voor de baby.

Bovendien kan het een voorbode zijn voor een problematische bevalling en voor een postnatale depressie. Omdat het probleem vaak te maken heeft met hormonale veranderingen, kan hormoontherapie helpen. Er zijn ook antidepressiva die veilig zijn tijdens de zwangerschap.

Tips
Denk je dat je zelf last hebt van een pre- of postnatale depressie? Neem dan iemand in vertrouwen en praat erover. Het is echt niet nodig om je schuldig te voelen, want je negatieve gedachten horen bij de ziekte.

Maak een afspraak met de huisarts of verloskundige. Die kan naar je luisteren en je eventueel doorverwijzen naar een psycholoog. Probeer ook hulp van anderen te accepteren: laat je partner, ouders of vrienden een keertje voor de baby zorgen. Zo kun je zelf eens rust nemen.

Doe je depressieve gevoelens in ieder geval niet af als ‘het zal er wel bij horen’. Natuurlijk heeft iedere vrouw haar moeilijke momenten tijdens en na de zwangerschap. Maar een allesoverheersende somberheid die maar blijft aanhouden, is wel wat anders dan een tijdelijk dipje. Onthoud: er is hulp voorhanden!